ابو الحسن قزوينى
48
فوايد الصفويه ( فارسى )
بناها موجودند . وفات آن حضرت سنه ثمان و ثلثين و الف [ 1038 ] است . اين عبارات سنه فارسى ، كه يك هزار و سى و هشت كه از فوت آن حضرت خبر مىدهد ، از حساب ابجد و حروف تهجى نيز تاريخ رحلت مستفاد مىگردد . ايام سلطنت چهل و دو سال و اوقات حياتش شصت سال [ بود ] . وقايع بدايع فتوحات زمان دولت و سلطنت آن حضرت يكى از هزار و اندكى از بسيار به قلم آمد . چون اين نسخه مختصر است و گنجايش تفصيل آن نداشت ، به تحرير مجمل اكتفا نمود . ذكر جلوس سام ميرزا مخاطب به شاه صفى بن صفى ميرزاى بهادر خان الصفوى الموسوى الحسينى در شب دوشنبه چهارم جمادى الاخر سنه ثمان و ثلثين و الف هجرى پا بر اورنك سلطنت نهادند . اكثر شعرا تاريخ جلوس آن حضرت ظل حق يافته بودند و همچنين از تاريخ بدايع آئين اين است . مصرع : صفى پا بر اورنگ شاهى نهاد در سال اول جلوس آن حضرت پانصد هزار تومان انعام داده بودند و همچنين منع آوردن آب كهرنگ كه در سالى پنجاه هزار ( 75 ر ) تومان به رعايا بسويه « 53 » مىرسيد ، موقوف داشتند . همچنين كشيدن تنباكو را كه به شعلهء قورق آن ، خرمن حيات بسيارى از مردم به باد فنا رفته بود ، به آب لطف و احسان فرو نشانيده ، گريبان جان جهانيان را از دست بيداد اين شعلهء آتش و اين خصم سركش رهايى بخشيد . ديگر از اعمال حسنهء آن حضرت اين است ، امر فرمودند كه عمال ديوانى با رعاياى گيلان و تجار معامله ابريشم نكند . هر كسى برضا و رغبت خويش با تجار بخواهد معامله كند ، عمال ديوانى از نفع معامله گيلانيان نگذرند . ديگر قتل غريب شاه و عادل شاه برادر وى كه گيلانيان پسران جمشيد خان مىخواندند ، به تيغ خونريز غازيان ، به سزاى اعمال خود رسيدند .
--> ( 53 ) - بانسويه .